Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, które doprowadziło do sukcesu jakim było podniesienie pierwszego zabytku z województwa śląskiego do rangi światowej, wydało właśnie pierwszy przewodnik turystyczny informujący o obiektach pogórniczych wpisanych w lipcu tego roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Przewodnik autorstwa Zbigniewa Pawlaka i Mieczysława Filaka zawiera opis i zdjęcia 28 atrybutów wchodzących w skład wpisu, a także mapę z dokładną ich lokalizacją. To pierwsza tego typu publikacja jaka ukazała się na rynku wydawniczym.
W przewodniku czytelnicy znajdą informacje o historii Tarnowskich Gór, o zastosowanej tu mysli technicznej, wydobyciu metali, systemach odwadniania, dostarczania wody pogórniczej do celów spożywczych, a także Wyjątkowej Powszechnej Wartości wpisu, czyli tych elementach unikatowości, które wyróżniają ten obiekt spośród innych, będących już na Liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Prace nad informatorem ruszyły krótko po ogłoszeniu, przez Komitet Światowego Dziedzictwa, decyzji o wpisie „Kopalni ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospdarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach” na najważniejszą listę zabytków naszego globu.
Przewodnik wydało z własnych środków Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Publikację można zakupić w cenie 15 zł w siedzibie Stowarzyszenia przy ul. Gliwickiej 2, a także w sklepiku z pamiątkami na terenie Zabytkowej Kopalni Srebra. Przewodnik jest dostępny także w wersji niemieckiej i angielskiej.(smzt)
Wydany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej katalog przedstawia wyniki wieloletnich badań, dofinansowanych przez Województwo Śląskie, prowadzonych głównie na terenie powiatu tarnogórskiego. Publikację, SMZT udostępnia bezpłatnie zainteresowanym osobom w swojej siedzibie przy ul. Gliwickiej 2 w Tarnowskich Górach.
Oprócz materiałów przedstawionych w lutym tego roku na wystawie, zawiera on opis 10-letnich badań prowadzonych w latach 2007 – 2016 przez wydawcę katalogu, a także pracownię ekologiczną PBiEE”EKOPOMIAR” z Gliwic, Instytut Archeologii i Etnologii PAN z Warszawy, Politechnikę Śląską, Uniwer-sytet Śląski i Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN Zabrze, które podjęły badania weryfikujące wyniki.
Badany obszar jest niezwykle cenny dla nauki. Zachowały się tam bowiem holoceńskie torfowiska, graniczące bezpośrednio z wychodniami skał kruszconośnych. Przez teren dodatkowo przebiega granica pomiędzy zlewnią Wisły i Odry. Naukowcy biorący udział w projekcie podkreślają, że w takiej sytuacji erozja naturalna gruntu odsłaniała minerały skał kruszconośnych takich jak malachit, kupryt, samorodki metali szlachetnych, hematyt (ochrę czerwoną), galenę srebronośną i rudy cynku, które występują na tym obszarze.
Zanieczyszczenia wytwarzane w wyniku działalności dawnych społeczności na badanym obszarze, osadzone w różnowiekowych warstwach torfowisk, pozwoliły wnioskować o możliwych metodach ich wykorzystywania w przeszłości, co rzuca nowe światło na pradzieje ludności obszaru wyżynnego Europy Środkowej.
Wydany przez SMZT katalog podzielony jest na następujące działy: „Czytanie torfowisk”, „Sekrety pradawnej metalurgii”, „Huty Miasteczka Śląskiego” i „Kopacze srebra ze wsi Zversov”. W działach „Silny wielce książę na Wiślech” i „Mnogość civitates Geografa Bawarskiego (845/846r.n.e.)”, poka-zano, wykorzystując publikowane wyniki innych badaczy oraz stosując zasadę tzw. brzytwy Ockhama, istotną rolę jakości gleb w poznawaniu przesłanek decydujących o historii społeczności praprzodków. Z kolei w dziale „Eksponaty” przedstawiono fotografie rud, kruszców, żużli i wytopków metali pozy-skanych w trakcie badań.
Sześćdziesięcioczterostronicowy katalog kończy dział „Opublikowane wyniki badań geochemicznych, mineralogicznych, geochronologicznych i archeologicznych dotyczące rozpatrywanego obszaru krusz-conośnego” z dwudziestoma pozycjami literatury.
Oprócz Centrum Kultury Śląskiej, wystawa była prezentowana w Miejskim Ośrodku Kultury w Miasteczku Śląskim oraz podczas Międzynarodowego Sympozjum Archeologicznego we Wrocławiu. Od 8 grudnia do 15 stycznia wystawę można oglądać w gmachu głównym Biblioteki Politychniki Śląskiej w Gliwicach. Przy okazji wernisażu prof. Adam Michczyński z Instytutu Fizyki Politechniki Śląskiej, wygłosił referat o datowaniu metodą radiowęglową C14.(smzt)
Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, które doprowadziło do sukcesu jakim był wpis pierwszego zabytku z województwa śląskiego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, od lat kultywuje pamięć o dziedzictwie górniczym ziemi tarnogórskiej. Tradycyjnie co roku, z okazji „Barbórki” SMZT organizuje w kościele parafialnym uroczystą mszę św, na którą zaprasza wszystkich górników.
Uroczystości, które odbędą się w kościele pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła poprzedzi dźwięk dzwonu, co nawiązuje do tradycji rozpoczęcia górniczej szychty. Później w kościelnej kaplicy zostanie wystawiona księga bractwa św. Barbary. W czasie nabożeństwa, które uświetni występ chóru, zostanie także odczytana modlitwa wiernych.
Po nabożeństwie, na placu przy wylocie ul. J. Cebuli w Tarnowskich Góracgh zostanie odsłonięta kolejna figura gwarka odlana według projektu nieżyjącego już rzeźbiarza Alajzego Niedbały. Członkowie Zarządu SMZT złożą także kwiaty na grobie inż. Franciszka Garusa. W 1967 r. zginął on tragicznie podczas uruchamiania podziemnej trasy turystycznej Zabytkowej Kopalni Srebra.
Barbórkę obchodzono w Tarnowskich Górach już pod koniec XVIII w. Górnicy musieli uczestniczyć w niej w galowych mundurach. Nakaz ich noszenia wydał dyrektor Wyższego Urzędy Górniczego we Wrocławiu Fryderyk Wilhelm von Reden. Za brak munduru groziły nawet surowe kary, w tym pozbawienia wolności. W 1797 r. ręka sprawiedliwości dosięgnęła niejakiego Hungera, kowala pracującego w tarnogórskiej kopalni Fryderyk. Nie założył on munduru podczas „Barbórki” i trafił do aresztu na 24 godziny.
Jak podają archiwa kult św. Barbary, narodził się w Tarnowskich Górach. Okazuje się, że patronka dobrej śmierci miała w mieście gwarków sporą rzeszę wyznawców. W 1721 r. założono tu Bractwo Świętej Barbary, a dziewięć lat później wybudowano przykościelną kaplicę ku czci Świętej. Ówczesny proboszcz parafii św. Ap. Piotra i Pawła Ksiądz Ziebrowski napisał nawet do Stolicy Apostolskiej list z prośbą o oficjalne zatwierdzenie istniejącego już Bractwa. Pozytywna odpowiedź nadeszła dopiero w 1747 r. Równocześnie założono specjalną księgę, w której zapisywano nowych członków. (smzt)
