W drodze quizu / zabawy, kolejne 100 drzewek jabłoni Pięknej z Rept powędrowało w ręcę mieszkańców (przede wszystkim, ale nie tylko) naszego regionu. Na scenie wystąpiły dzieci z Przedszkola nr 22 w Tarnowskich Górach, które zaprezentowały swoją piosenkę napisaną z okazji 500-lecia miasta. Grzegorz Bien podczas kulinarnego pokazu na żywo przygotował cannolo z kremem z ricotty, jabłkiem prażonym na maśle oraz cynamonem, po czym rozdał na spróbowanie około 100 porcji. Występy artystyczne na scenie dopełnił koncert Bytomskiego Kolektywu Śpiewaczego.

Przez cały dzień na rynku trwały warsztaty dla małych i dużych, można było kupić różnorakie produkty, rękodzieła inspirowane motywami jabłkowymi, a także spróbować soku tłoczonego z lokalnej odmiany Piękna z Rept (kilkaset litrów „przypłynęło” do naszego miasta z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach).

Na zakończenie ogłoszono wyniki konkursów: literackiego i kulinarnego.

  W tym pierwszym najlepszą pracę literacką inspirowaną tarnogórską jabłonią napisała Bożena Kaczmarczyk-Gwóźdź pt. „Trzy szkatułki”.

Nagrody dla najlepszych dań z jabłkiem w roli głównej powędrowały do restauracji Kunszt, Bistro Miarki 8 Restaurant&Wine Bar, Piekarni – Cukierni Bra

ci Rembek i baru Fest Pasta.

Najlepsze danie z kaczki zaproponowała Restauracja Kunszt: był to wellington z kaczki w sosie własnym z musem śmietankowym i pieczarkami, szpinak i szynka parmeńska podany z puree batatowym, dzikim brokułem, oraz jabłko w panko.

  Najlepsza szarlotka była w Bistro Miarki 8 i była to szarlotka z paloną włoską bezą .

Tarnogórski Rarytas zaserwowała Piekarnia / Cukiernia Braci Rembek, a jej „Prosto z Sadu” to bułka drożdżowo-maślana z nadzieniem jabłkowym (jabłko gotowane na maśle miksowane z sokiem z brzozy orz jabłko klasyczne z masłem i cynamonem krojone w kostkę), ser kanapkowy śmietankowy z marcarpone z kruszonką cytrynową.

Wyróżnienie trafiło do Fest Pasta za makaron „Fest Piękna”, czyli makaron gotowany z soku jabłkowym z boczkiem, serem grana padano, czerwonym pieprzem.

W sumie w konkursie wzięło udział 10 restauracji. Za chwilę zwycięskie dania znajdą się w menu nagrodzonych restauracji.

Była to już V edycja wydarzenia. Dziękujemy, że byliście z nami!

Organizatorzy: Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej i Tarnowskie Góry Srebrne Miasto.

Partnerzy: Tarnogórskie Centrum Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza w Tarnowskich Górach, Lokalna Organizacja Turystyczna Miasta Gwarków, Góry Kultury,

Wydarzenie dofinansowane ze środków Urzędu Miasta w Tarnowskich Górach.

Sponsorem wspierającym wydarzenie była firma Naturalmed Centrum Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej M. Żurek.

Robert Volkmer i tajemnica Pięknej z Rept

Robert Volkmer (1872–1930) to postać otoczona mgiełką tajemnicy, ale jedna rzecz jest pewna – to właśnie jemu zawdzięczamy powstanie najbardziej rozpoznawalnej, lokalnej odmiany jabłoni w Tarnowskich Górach: Pięknej z Rept. Niewiele wiemy o jego życiu prywatnym – urodził się 3.02.1872 roku jako syn Wojciecha i Salomei Volkmerów, nie znamy miejsca jego urodzenia, nie odnaleziono dotąd dokumentów potwierdzających, czy miał rodzinę. Możliwe, że został sprowadzony na Śląsk z głębi Niemiec, jak wielu specjalistów pracujących dla arystokracji. Zmarł 19.06.1930 roku, pochowany na cmentarzu przy parafii św. Marcina w Starych Tarnowicach.

W akcie zgonu widnieje jako „inspektor ogrodu”, co może oznaczać, że pełnił funkcję kierowniczą w przypałacowych ogrodach Donnersmarcków w Reptach – dzisiejszej dzielnicy Tarnowskich Gór. Być może zarządzał parkiem i sadem, może nadzorował prace ogrodników, eksperymentował z odmianami drzew owocowych, a może po prostu – jak wielu ogrodników jego czasów – był pasjonatem, który z nasion i szczepów potrafił stworzyć coś niepowtarzalnego.

Najbardziej niezwykłym dziełem Volkmera była jabłoń nazwana przez niego „Piękna z Rept” (Schöner von Repten, niekiedy „Piękność z Rept” lub nawet „Wunder aus Repten” – czyli „Cud z Rept”). Nazwa nie jest przypadkowa – najpewniej zainspirował go sam wygląd drzewa. To jabłoń zimowa, której owoce nabierają smaku dopiero po przymrozkach, długo wiszące na nagich gałęziach. Późną jesienią, a nawet zimą, gdy liście już opadną, na drzewie wciąż pozostają intensywnie czerwone jabłka – kontrastujące z szarością krajobrazu i wyglądające jak żywe ozdoby. Można wyobrazić sobie ten widok: ogołocone drzewo, a na nim błyszczące owoce – nic dziwnego, że nazwano je „Piękną”.

Jabłka tej odmiany są białe w miąższu, kruche, soczyste, o słodko-kwaskowatym smaku, ze skórką cienką, często z purpurowym rumieńcem. Wymagają cierpliwości – ich pełnia smaku przychodzi dopiero po leżakowaniu i przemarznięciu. To jabłka dla tych, którzy umieją czekać.

Choć sam Volkmer nie zostawił po sobie publikacji, jego jabłoń przetrwała. Szczepy z przypałacowego ogrodu rozprzestrzeniły się po okolicznych sadach. Mieszkańcy Rept, Tarnowskich Gór i okolic wspominają, że rosła ona w wielu przydomowych ogrodach jeszcze w drugiej połowie XX wieku. W okresie międzywojennym odmiana znana była głównie na Śląsku i nie zdobyła szerszej popularności, jednak przetrwała lokalnie – także dzięki swojej odporności i zdolności do długiego przechowywania.

Dziś, dzięki pracy lokalnych pasjonatów i Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, Piękna z Rept wraca – nie tylko jako relikt przeszłości, ale jako żywy składnik kultury i kuchni. Sadzi się ją ponownie, wykorzystuje w konkursach kulinarnych, a jej historia inspiruje.

Robert Volkmer nie ma pomnika. Nie ma ulicy swojego imienia. Ale zostawił coś cenniejszego – drzewo, które wciąż rodzi owoce, i które opowiada historię miejsca, w którym powstało. Jabłoń, która wyglądała tak pięknie na tle zimowego krajobrazu, że zasłużyła na swoją nazwę.

Skąd pomysł na wydarzenie?

Pomysł na wydarzenie „Wybory Pięknej z Rept” narodził się w kręgu Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) jako część szerszych działań mających na celu ocalenie od zapomnienia lokalnej odmiany jabłoni wyhodowanej w XIX wieku – „Pięknej z Rept”. Inicjatywa ta narodziła się około 2020 roku, kiedy to lokalni pasjonaci i społecznicy postanowili przywrócić pamięć o Robercie Volkmerze, ogrodniku Donnersmarcków, i jego dziele życia.

Skąd pochodzą dzisiejsze drzewka Pięknej z Rept?

Dzięki staraniom SMZT udało się odnaleźć szkółkarza, który posiadał jeszcze stare szczepy tej odmiany – prawdopodobnie w rejonie Brzegu Opolskiego. Na podstawie tych szczeów zaszczepiono i rozmnożono nowe drzewka. W 2022 roku udało się uzyskać około 200 sadzonek, które zostały rozdane mieszkańcom – w tym szkołom, działkowcom i właścicielom ogrodów.

Geneza i charakter wydarzenia

„Wybory Pięknej z Rept” to nie tylko święto jabłoni, ale też kulinarna i edukacyjna celebracja lokalnego dziedzictwa. Podczas wydarzenia organizowane są:

• degustacje potraw z jabłkiem Piękna z Rept w roli głównej,

• konkursy kulinarne dla lokalnych restauracji,

• symboliczne sadzenie drzewek,

• oraz działania edukacyjne przypominające historię Rept, Donnersmarcków i samego Volkmera.

Pomysłodawcą wydarzenia oraz osobą szczególnie zaangażowaną w jego realizację jest Zbigniew Pawlak, szef SMZT, który osobiście angażuje się w organizację wydarzeń, pozyskiwanie sadzonek i budowanie lokalnej tożsamości wokół tej zapomnianej odmiany.

W 2022 r. (po tym, jak po trzech latach w Szkółce Ekologicznej Drzew Owocowych w Brzegu k. Opola wyrosły pierwsze jabłonie Pięknej z Rept, zasadzone na zlecenie SMZT) po raz pierwszy zorganizowane zostały Wybory Pięknej z Rept. Dwa trzy temu festiwal otrzymał Dyplom Marszałka Województwa Śląskiego za Zasługi dla Rozwoju Turystyki.

„Wunder aus Repten” na Podlasiu – co wiadomo?

Podczas jednej z akcji badawczych prowadzonych przez naukowców z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, natrafiono na stare drzewa jabłoni rosnące w przydomowych sadach na Podlasiu, które lokalni mieszkańcy (lub zachowane notatki) określali nazwą „Wunder aus Repten” – co po niemiecku oznacza „Cud z Rept”. To bardzo silna wskazówka, że mogą to być potomkowie „Pięknej z Rept”, tylko funkcjonujący pod nieco zmienioną nazwą.

To nazewnictwo nie pojawiło się wcześniej w żadnych oficjalnych źródłach sadowniczych, ale brzmi autentycznie – jak ludowa, emocjonalna nazwa nadana drzewu o niezwykłych cechach, przekazywana z pokolenia na pokolenie