WYBORY PIĘKNEJ Z REPT 2026

Niedziela 26 kwietnia

PROGRAM NA SCENIE:

👉 14.30 – oficjalne rozpoczęcie

🎶 „Piosenka o Tarnowskich Górach” w wykonaniu dzieci z Przedszkola nr 22 w Tarnowskich Górach, stworzona specjalnie z okazji 500-lecia miasta

🍎 14.40 – 15.00 – losowanie drzewek

👨‍🍳 15.00 – 16:30 – live cooking / gotowanie na żywo przez Grzegorza Bienia, finalistę programu MasterChef oraz kucharza z wieloletnim doświadczeniem połączone z degustacją potrawy

🍎 16.30 – 17.00 – losowanie drzewek

🎶  17:00 – 18:00 – koncert Bytomskiego Kolektywu Śpiewaczy

🏆🍎 18:00 – losowanie drzewek / ogłoszenie wyników konkursu kulinarnego i konkursu literackiego / wręczenie statuetek

RYNEK
13.00 – 16.00
Strefa warsztatów dla dzieci i dla dorosłych

✅ Góry Kultury

KUBKI Z PIĘKNĄ Z REPT – MALOWANE HISTORIĄ | Dla dzieci 5+ i dorosłych
Na ceramicznych kubkach powstaną magiczne motywy: kwitnące jabłonie, symbole legendarnej Pięknej z Rept i soczyste jabłka. Po dekoracji kubki zyskują trwałość dzięki szkliwieniu i wypalaniu. Gotowe będą po tygodniu.

JABŁKOWE PŁASKORZEŹBY | Dla młodzieży i dorosłych
Uczestnicy ulepią w technice płaskorzeźby kafle o różnych kształtach, ale z motywem drzewa lub owocu jabłoni. Po malowaniu farbami ceramicznymi prace będą w pracowni wysuszone, wypalane i szkliwione, by po ok. miesiącu olśniewać formą i kolorem.

JABŁUSZKOWE KREDKI | Dla dzieci
Dzieci tworzą pompony w kształcie jabłek na tęczowych kredkach lub ołówkach z nazwą wydarzenia.

CHROBOTKOWA JABŁOŃ | Dla młodzieży i dorosłych
Podczas warsztatów uczestnicy stworzą dekoracyjny obraz inspirowany jabłonią, wykorzystując mech chrobotek, sznurki i naturalne materiały.

✅ Tarnogórskie Centrum Kultury

PLUSZOWE JABŁONKI Z TCK
Uczestnicy stworzą wspólnie z drucików kreatywnych małe jabłonki. Każde drzewko będzie miało pluszowe gałązki, zielone listki i czerwone jabłuszka, a dzięki umieszczeniu ich w podstawce będzie je potem można postawić na biurku lub parapecie. Warsztaty przeznaczone dla dzieci w każdym wieku. Najmłodsi z pomocą rodziców.
Warsztaty darmowe. Materiały gwarantuje organizator.

✅ Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza w Tarnowskich Górach

Dzieci mogą wziąć udział w wyjątkowych warsztatach plastycznych, podczas których odkryją niezwykłą technikę tworzenia obrazów przy użyciu kolorowych nici. W trakcie zajęć uczestnicy poznają metodę malowania nitką – kreatywną i pełną niespodzianek formę ekspresji artystycznej. Dzieci będą tworzyć własne, unikatowe prace inspirowane motywem jabłka, rozwijając przy tym wyobraźnię, zdolności manualne

JABŁKO NITKĄ MALOWANE
Dzieci mogą wziąć udział w wyjątkowych warsztatach plastycznych, podczas których odkryją niezwykłą technikę tworzenia obrazów przy użyciu kolorowych nici. W trakcie zajęć uczestnicy poznają metodę malowania nitką – kreatywną i pełną niespodzianek formę ekspresji artystycznej. Dzieci będą tworzyć własne, unikatowe prace inspirowane motywem jabłka, rozwijając przy tym wyobraźnię, zdolności manualne

Organizatorzy: Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej i Urząd Miasta Tarnowskie Góry

Partnerzy: Tarnogórskie Centrum Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza w Tarnowskich Górach, Lokalna Organizacja Turystyczna Miasta Gwarków,

Wydarzenie dofinansowane ze środków Urzędu Miasta w Tarnowskich Górach.

Sponsorem wspierającym wydarzenie jest firma Naturalmed Centrum Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej M. Żurek.

Robert Volkmer i tajemnica Pięknej z Rept

Robert Volkmer (1872–1930) to postać otoczona mgiełką tajemnicy, ale jedna rzecz jest pewna – to właśnie jemu zawdzięczamy powstanie najbardziej rozpoznawalnej, lokalnej odmiany jabłoni w Tarnowskich Górach: Pięknej z Rept. Niewiele wiemy o jego życiu prywatnym – urodził się 3.02.1872 roku jako syn Wojciecha i Salomei Volkmerów, nie znamy miejsca jego urodzenia, nie odnaleziono dotąd dokumentów potwierdzających, czy miał rodzinę. Możliwe, że został sprowadzony na Śląsk z głębi Niemiec, jak wielu specjalistów pracujących dla arystokracji. Zmarł 19.06.1930 roku, pochowany na cmentarzu przy parafii św. Marcina w Starych Tarnowicach.

W akcie zgonu widnieje jako „inspektor ogrodu”, co może oznaczać, że pełnił funkcję kierowniczą w przypałacowych ogrodach Donnersmarcków w Reptach – dzisiejszej dzielnicy Tarnowskich Gór. Być może zarządzał parkiem i sadem, może nadzorował prace ogrodników, eksperymentował z odmianami drzew owocowych, a może po prostu – jak wielu ogrodników jego czasów – był pasjonatem, który z nasion i szczepów potrafił stworzyć coś niepowtarzalnego.

Najbardziej niezwykłym dziełem Volkmera była jabłoń nazwana przez niego „Piękna z Rept” (Schöner von Repten, niekiedy „Piękność z Rept” lub nawet „Wunder aus Repten” – czyli „Cud z Rept”). Nazwa nie jest przypadkowa – najpewniej zainspirował go sam wygląd drzewa. To jabłoń zimowa, której owoce nabierają smaku dopiero po przymrozkach, długo wiszące na nagich gałęziach. Późną jesienią, a nawet zimą, gdy liście już opadną, na drzewie wciąż pozostają intensywnie czerwone jabłka – kontrastujące z szarością krajobrazu i wyglądające jak żywe ozdoby. Można wyobrazić sobie ten widok: ogołocone drzewo, a na nim błyszczące owoce – nic dziwnego, że nazwano je „Piękną”.

Jabłka tej odmiany są białe w miąższu, kruche, soczyste, o słodko-kwaskowatym smaku, ze skórką cienką, często z purpurowym rumieńcem. Wymagają cierpliwości – ich pełnia smaku przychodzi dopiero po leżakowaniu i przemarznięciu. To jabłka dla tych, którzy umieją czekać.

Choć sam Volkmer nie zostawił po sobie publikacji, jego jabłoń przetrwała. Szczepy z przypałacowego ogrodu rozprzestrzeniły się po okolicznych sadach. Mieszkańcy Rept, Tarnowskich Gór i okolic wspominają, że rosła ona w wielu przydomowych ogrodach jeszcze w drugiej połowie XX wieku. W okresie międzywojennym odmiana znana była głównie na Śląsku i nie zdobyła szerszej popularności, jednak przetrwała lokalnie – także dzięki swojej odporności i zdolności do długiego przechowywania.

Dziś, dzięki pracy lokalnych pasjonatów i Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, Piękna z Rept wraca – nie tylko jako relikt przeszłości, ale jako żywy składnik kultury i kuchni. Sadzi się ją ponownie, wykorzystuje w konkursach kulinarnych, a jej historia inspiruje.

Robert Volkmer nie ma pomnika. Nie ma ulicy swojego imienia. Ale zostawił coś cenniejszego – drzewo, które wciąż rodzi owoce, i które opowiada historię miejsca, w którym powstało. Jabłoń, która wyglądała tak pięknie na tle zimowego krajobrazu, że zasłużyła na swoją nazwę.

I choć o Volkmerze wciąż wiemy zbyt mało, szukamy dalej. Może gdzieś w archiwach zachowały się wzmianki o jego pracy, może jakaś fotografia, może list. A może wystarczy jabłoń – która mówi więcej niż niejeden nagłówek w gazecie.

Skąd pomysł na wydarzenie?

Pomysł na wydarzenie „Wybory Pięknej z Rept” narodził się w kręgu Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) jako część szerszych działań mających na celu ocalenie od zapomnienia lokalnej odmiany jabłoni wyhodowanej w XIX wieku – „Pięknej z Rept”. Inicjatywa ta narodziła się około 2020 roku, kiedy to lokalni pasjonaci i społecznicy postanowili przywrócić pamięć o Robercie Volkmerze, ogrodniku Donnersmarcków, i jego dziele życia.

Skąd pochodzą dzisiejsze drzewka Pięknej z Rept?

Dzięki staraniom SMZT udało się odnaleźć szkółkarza, który posiadał jeszcze stare szczepy tej odmiany – prawdopodobnie w rejonie Brzegu Opolskiego. Na podstawie tych szczeów zaszczepiono i rozmnożono nowe drzewka. W 2022 roku udało się uzyskać około 200 sadzonek, które zostały rozdane mieszkańcom – w tym szkołom, działkowcom i właścicielom ogrodów.

Geneza i charakter wydarzenia

„Wybory Pięknej z Rept” to nie tylko święto jabłoni, ale też kulinarna i edukacyjna celebracja lokalnego dziedzictwa. Podczas wydarzenia organizowane są:

• degustacje potraw z jabłkiem Piękna z Rept w roli głównej,

• konkursy kulinarne dla lokalnych restauracji,

• symboliczne sadzenie drzewek,

• oraz działania edukacyjne przypominające historię Rept, Donnersmarcków i samego Volkmera.

Pomysłodawcą wydarzenia oraz osobą szczególnie zaangażowaną w jego realizację jest Zbigniew Pawlak, szef SMZT, który osobiście angażuje się w organizację wydarzeń, pozyskiwanie sadzonek i budowanie lokalnej tożsamości wokół tej zapomnianej odmiany.

W 2022 r. (po tym, jak po trzech latach w Szkółce Ekologicznej Drzew Owocowych w Brzegu k. Opola wyrosły pierwsze jabłonie Pięknej z Rept, zasadzone na zlecenie SMZT) po raz pierwszy zorganizowane zostały Wybory Pięknej z Rept. Dwa trzy temu festiwal otrzymał Dyplom Marszałka Województwa Śląskiego za Zasługi dla Rozwoju Turystyki.

„Wunder aus Repten” na Podlasiu – co wiadomo?

Podczas jednej z akcji badawczych prowadzonych przez naukowców z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, natrafiono na stare drzewa jabłoni rosnące w przydomowych sadach na Podlasiu, które lokalni mieszkańcy (lub zachowane notatki) określali nazwą „Wunder aus Repten” – co po niemiecku oznacza „Cud z Rept”. To bardzo silna wskazówka, że mogą to być potomkowie „Pięknej z Rept”, tylko funkcjonujący pod nieco zmienioną nazwą.

To nazewnictwo nie pojawiło się wcześniej w żadnych oficjalnych źródłach sadowniczych, ale brzmi autentycznie – jak ludowa, emocjonalna nazwa nadana drzewu o niezwykłych cechach, przekazywana z pokolenia na pokolenie