PIĄTEK
Gwarki tradycyjnie rozpoczął przemarsz Tarnogórskiej Orkiestry Dętej. Następnie na scenie zobaczyliśmy i usłyszeliśmy: 300 Chórzystów i orkiestrę The Dumplings. Gwaizdą wieczoru był zespół Lemon, jednak zanim na rynku pojawił się Igor Herbut, Gwarki oficjalnie otwarli gwarkowie z SMZT oraz burmistrz w towarzystwie przedstawicieli władz miasta oraz powiatu. Klucz do miasta symbolicznie został przekazany w ręce prezesa Zbigniewa Pawlaka.
SOBOTA
Konferencja poluranonaukowa SMZT
W Tarnogórskim Centrum Kultury odbyła się doroczna Konferencja Naukowa Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, która od 1958 roku stanowiła nieodłączny element obchodów Gwarków.
Spotkanie rozpoczęła Anna Gołkowska, nowa dyrektorka Tarnogórskiego Centrum Kultury, która serdecznie powitała zgromadzonych gości. Wyraziła radość, że to już 60. edycja konferencji i że może ona odbywać się właśnie w TCK. Podkreśliła, iż wydarzenie to stało się ważną tradycją, a obecność senator Haliny Biedy, przedstawicieli władz miasta, naukowców oraz SMZT z przewodniczącym Zbigniewem Pawlakiem świadczy o jego szczególnej randze.
Uroczystość poprzedziło wyjątkowe wydarzenie – wręczenie Srebrnych Medali „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Wyróżnienia otrzymali Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej oraz profesor Werner Lubos, tarnogórzanin, malarz, witrażysta i pedagog.
Medale wręczyła senator Halina Bieda, reprezentująca minister kultury i dziedzictwa narodowego Martę Cięnkowską. Podkreśliła, że zarówno SMZT, jak i profesor Lubos zasłużyli na najwyższe uznanie, a w przyszłości być może także na złote medale. Dodała, że ich działalność ma wyjątkowe znaczenie dla śląskiego dziedzictwa i jest powodem do dumy.
Zbigniew Pawlak, przewodniczący Zarządu SMZT, odbierając odznaczenie w imieniu organizacji, zaznaczył, że medal jest wyróżnieniem dla wszystkich członków stowarzyszenia, którzy od ponad 70 lat czuwają nad dziedzictwem Tarnowskich Gór. Podkreślił, że „dla nas ta ziemia jest święta, a srebro w Tarnowskich Górach zawsze miało większą wartość niż złoto”. Dodał, że nie ma drugiej takiej organizacji na świecie, a los, który skierował go do SMZT, uważa za swój największy przywilej.
Profesor Werner Lubos podkreślił, że nigdy nie zabiegał o odznaczenia, a jego prawdziwym pragnieniem było zawsze „namalować dobry obraz”. Wspominał, że źródłem największej inspiracji były dla niego tarnogórskie podziemia, które po raz pierwszy oglądał jeszcze przy świetle karbidówki – doświadczenie to na trwałe zapisało się w jego wyobraźni i do dziś pozostaje niewyczerpanym źródłem twórczości. Zapowiedział także przyszłoroczną wystawę inspirowaną tymi przeżyciami. Z wdzięcznością wspomniał Zofię Krzykowską, autorkę książki o jego twórczości, oraz swoją żonę, którą określił jako największe wsparcie. Wśród publiczności obecna była również jego córka, aktorka i artystka Barbara Rokita Lubos, a także Teresa Wyciszczak – żona zmarłego dwa lata temu ostatniego z założycieli SMZT.
W uroczystości uczestniczyły również władze Tarnowskich Gór: burmistrz Arkadiusz Czech oraz zastępca burmistrza Bartosz Skawiński. Burmistrz, nawiązując do kultowej sceny z filmu Miś, mówił o znaczeniu tradycji i codzienności wyrastającej z lokalnej historii. Podkreślił, że to właśnie codzienna praca i zaangażowanie SMZT tworzyły nowe pokolenia tarnogórskiej tradycji, za co w imieniu miasta wyraził wdzięczność.
Na zakończenie głos zabrała Beata Kiszel, dyrektorka Muzeum w Tarnowskich Górach, która pogratulowała odznaczonym i podkreśliła, że muzeum od lat współpracuje ze stowarzyszeniem. Zwróciła uwagę, że profesor Lubos, swoją twórczością i wrażliwością na tkankę miejską, uczynił miasto bardziej kreatywnym i inspirującym.
Po części uroczystej rozpoczęła się właściwa konferencja naukowa.
Prof. dr hab. Adam Rostański (Uniwersytet Śląski w Katowicach) przedstawił wykład „Przyrodnicze dziedzictwo Ziemi Tarnogórskiej zapisane w szacie roślinnej”, w którym ukazał bogactwo lokalnej flory jako świadectwo historii górniczej regionu.
Następnie dr Monika Jędrzejczyk-Korycińska (Uniwersytet Śląski w Katowicach) wygłosiła prelekcję pt. „Cudze chwalicie, swego nie znacie… murawy galmanowe jako zielony skarb Tarnowskich Gór”. W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na unikatowe rośliny metalofitowe – gatunki przystosowane do życia na glebach bogatych w metale ciężkie.
Było to niezwykle ciekawe spotkanie, które połączyło refleksję nad dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym Tarnowskich Gór – od pamięci o górniczej historii miasta po bogactwo jego wyjątkowej roślinności.
Całą uroczystość moderował Mariusz Gąsior, kustosz zbiorów w SMZT, dbając o płynny przebieg wydarzenia i podkreślając wagę spotkania.
Dwudniowe zwiedzanie naziemnych obiektów Stacji Staszic
Przez dwa dni z okazji Gwarków setki szczęśliwców, którym udało się pobrać bezpłatne wejściówki, wzięły udział w bezpłatnym zwiedzaniu naziemnej części Stacji Wodociągowej Staszic – miejsca, które wraz z całym kompleksem pogórniczym oraz kopalnią i sztolnią znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO
Mimo fatalnej pogody wszystko odbyło się zgodnie z planem. Frekwencja także dopisała.
Podczas wizyty goście mogli zajrzeć do budynków szybowych, kotłowni i warsztatu, zobaczyć archiwalne fotografie i filmy, a także obejrzeć niezwykły pokaz skaningu 3D całego kompleksu wraz z podziemiami. Zwiedzaniu towarzyszyły opowieści przewodników SMZT o historii i technologii obiektu, a na zakończenie każdy mógł spróbować wody dostarczanej przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów. Niedzielną odsłonę uzupełniła wyjątkowa fonosfera stworzona przez kompozytora Maksymiliana Ziębę, dzięki której spotkanie stało się także emocjonalnym doświadczeniem.
Zakład wodociągowy Staszic to czynna przepompownia w zarządzie Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A, które wydzierżawiło kompleks Instytucji Kultury Szyb Staszic.
Współorganizatorami Instytucji są: Urząd Miasta w Tarnowskich Górach, Urząd Marszałkowski w Katowicach oraz SMZT.
Muzyczne emocje na scenie
Za to na scenie w sobotę wystąpili: 2Strona Ekranu, Zespół TESS, IGO oraz Paktofonika.
NIEDZIELA
Deszczowy Pochód Gwarkowski
Niedzielny pochód do ostatniej chwili „wisiał na włosku”, bo deszcz padał od rana z minutę na minutę coraz bardziej. Ostatecznie licząca kilkaset osób część historyczna wyposażonych w parasole przeszłą ulicami miasta tak, jak dzieje się od 1957 roku. W przemarszu zabrakło jedynie części szkół. – Gratulacje wytrwałości dla wszystkich uczestników pochodu! Było pięknie, dziękujemy! – pisali interauci. Tradycyjnie w pochodzie obok setek postaci historycznych zobaczyliśmy gwarków z SMZT.
Historia tego wydarzenia sięga 1957 roku. Pomysłodawcą był Antoni Gładysz, członek Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, zafascynowany m.in. festiwalem winobrania w Zielonej Górze i górniczymi świętami w Kutnej Horze czy Freibergu
To właśnie on dostrzegł, że bogata przeszłość górnicza Tarnowskich Gór domaga się barwnej oprawy. Tak narodził się pomysł Gwarków – nie tylko zabawy, ale i edukacji, „żywej lekcji historii”
Pierwszy pochód w 1957 roku okazał się ogromnym sukcesem. Wieść o nim rozeszła się błyskawicznie po całym kraju – inne miasta też zapragnęły mieć swoje święta tego typu. Jednak to Gwarki od początku wiodły prym i do dziś pozostają najbardziej rozpoznawalnym świętem tego typu w Polsce i już chyba poza jej granicami także.
Niedziela na scenie
Na koniec, tradycyjnie po ostatnim niedzielnym koncercie gwarkowie oddali klucze do miasta burmistrzowi.
– Trzy dni rządzenia miastem nam wystarczy, jutro wracamy do pracy – powiedział Zbigniew Pawlak. – Za 363 dni otworzymy kolejne Gwarki – jubileuszowe, wyjątkowe, bo związane z 500-leciem miasta. Wtedy, wspólnie ze stowarzyszeniem i z wielką pompą, ponownie przekażemy klucz do miasta – dodał burmistrz Arkadiusz Czech.
